Ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045
Ngày 19/11/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2530/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là văn bản quan trọng mang tính chiến lược, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ của Việt Nam trong kiểm soát ô nhiễm không khí – một trong những thách thức môi trường lớn nhất hiện nay.
Không chỉ tác động trực tiếp đến các đô thị lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Kế hoạch còn định hướng cho toàn bộ hệ thống quản lý môi trường quốc gia, tạo tiền đề quan trọng để các địa phương – trong đó có tỉnh Gia Lai – xây dựng chính sách, huy động nguồn lực và triển khai các giải pháp tổng thể nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế bền vững.
* Mục tiêu tổng thể: Kiểm soát, cải thiện và tiến tới chủ động chất lượng không khí
Theo Kế hoạch, Việt Nam đặt mục tiêu kiểm soát – ngăn chặn – và từng bước khắc phục ô nhiễm không khí, hướng đến cải thiện rõ rệt chất lượng không khí tại các khu vực chịu áp lực lớn về phát thải, đồng thời nâng cao năng lực cảnh báo, dự báo phục vụ công tác quản lý trên toàn quốc.
Đến năm 2030, các mục tiêu cụ thể được xác định rõ ràng và định lượng hóa, thể hiện quyết tâm cao của Chính phủ:
- PM2.5 trung bình năm tại Hà Nội phải dưới 40 μg/m3 vào năm 2030, giảm 20% so với năm 2024.
- Các tỉnh lân cận Hà Nội giảm tối thiểu 10% PM2.5 vào năm 2030.
- Tỷ lệ số ngày có chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình tại Hà Nội đạt tối thiểu 80%.
- Toàn bộ nguồn phát thải lớn (xi măng, nhiệt điện, thép, lò hơi...) được kiểm soát chặt chẽ.
- 100% phương tiện giao thông đường bộ được quản lý khí thải theo quy chuẩn quốc gia.
- Đến 2030: 100% phương tiện giao thông công cộng tại Hà Nội và TP.HCM sử dụng năng lượng sạch, xanh.
- Chấm dứt hoàn toàn đốt rác và phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời.
- Cả nước phấn đấu có 1.200 công trình xây dựng xanh, trong đó 200 tại Hà Nội và 500 tại TP.HCM.
Tầm nhìn đến năm 2045
Giai đoạn sau 2030, Việt Nam hướng tới giảm trung bình 5 μg/m3 PM2.5 sau mỗi chu kỳ 5 năm, phấn đấu đến năm 2045 nồng độ PM2.5 tại Hà Nội đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, đảm bảo chất lượng không khí duy trì ở mức tốt tại tất cả đô thị lớn.
* Chín nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm
Kế hoạch hành động quốc gia lần này bao gồm 9 nhóm nhiệm vụ mang tính tổng thể, kết hợp giữa hoàn thiện thể chế, ứng dụng khoa học – công nghệ, phát triển hạ tầng và nâng cao nhận thức xã hội.
1. Hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật
- Hoàn thiện nghị định xử phạt trong lĩnh vực môi trường.
- Xây dựng quy chuẩn khí thải phương tiện nghiêm ngặt hơn cho đô thị lớn.
- Xây dựng chính sách khuyến khích phương tiện năng lượng sạch.
2. Nghiên cứu – phát triển – chuyển giao công nghệ
- Ứng dụng AI, IoT, Big Data, Digital Twin trong phân tích và dự báo ô nhiễm không khí.
- Nghiên cứu công nghệ xử lý khí thải, tái chế phụ phẩm, phát triển công trình xanh.
3. Kiểm soát nguồn thải công nghiệp
- Kiểm kê khí thải toàn quốc; giám sát quan trắc tự động 24/7.
- Chuyển đổi cơ sở công nghiệp sử dụng năng lượng sạch hơn.
4. Kiểm soát phát thải giao thông – phát triển giao thông xanh
- Triển khai vùng phát thải thấp (LEZ) tại Hà Nội và TP.HCM.
- Xây dựng mạng lưới kiểm định khí thải phương tiện; mở rộng hạ tầng giao thông công cộng và xe điện.
5. Quản lý hoạt động xây dựng – vệ sinh đô thị – phát triển cây xanh
- Kiểm soát bụi tại 100% công trường xây dựng.
- Tăng cường vệ sinh đường phố, bổ sung cây xanh đô thị, phát triển công viên.
6. Kiểm soát các hoạt động đốt mở
- Áp dụng công nghệ viễn thám, camera để phát hiện đốt rác, đốt rơm rạ.
- Hỗ trợ thu gom – tái chế phụ phẩm nông nghiệp.
7. Xây dựng hệ thống quan trắc – cảnh báo – dự báo quốc gia
- Xây dựng nền tảng kiểm kê phát thải quốc gia.
- Vận hành hệ thống cảnh báo ô nhiễm không khí cấp quốc gia.
8. Thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm vi phạm
- Công khai danh sách cơ sở vi phạm.
- Xử lý hình sự các hành vi cố ý gây ô nhiễm nghiêm trọng.
9. Hợp tác quốc tế, truyền thông và nâng cao nhận thức
- Huy động vốn quốc tế, chuyển giao công nghệ.
- Tăng cường truyền thông công khai dữ liệu chất lượng không khí.
Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành./.
Người viết bài
Đặng Công Hảo - Phòng Quản lý ngành